|
początek
|
XIV w. odkrywanie i rozpowszechnianie kultury antyku,
tworzyli Francesco Petrarca i Giovanni Bocaccio
|
XV/XVI w. coraz szersze wpływy antyku.
Czechy - działalność Jana Husa - pierwsze próby reform; upowszechnianie druku
(wynalazek Jana Gutenberga z 1450 r.); Kolumb odkrył Amerykę (1492)
|
XV w. Początki renesansu w Polsce wiąże się z
takimi postaciami, jak Jan z Ludziska (w 1433 r. uzyskał doktorat z
medycyny na uniwersytecie w Padwie); Grzegorz z Sanoka (ok. 1407-1477)
- arcybiskup lwowski, poeta, historyk, znawca twórczości Wergiliusza; Jan
Ostroróg (1436-1501) - pierwszy polski pisarz świecki; Biernat z
Lublina (ok. 1465-ok. 1529) - pierwszy polskojęzyczny świecki pisarz
polski, autor Żywota Ezopa Fryga i licznych bajek; Klemens Janicki
(1516-1543) - najwybitniejszy poeta polsko-łaciński początków renesansu
|
|
rozkwit
|
XV w. tworzyli: Leonardo da Vinci, Rafael Santi, Tycjan,
Michał Anioł; została założona Biblioteka Medyceuszów we Florencji
|
XVI w. ruchy reformacyjne; 1517 r. wystąpienie Marcina
Lutra, nowe odłamy Kościoła: luteranie, kalwini, husyci. Erazm z Rotterdamu,
najwybitniejszy humanista renesansowy, ukończył Pochwałę głupoty,
tworzyli Hieronim Bosch, malarz niderlandzki Pieter Bruegel, działalność św.
Teresy z Avila; we Francji powstała Plejada (m.in. Pierre Ronsard)
|
XVI w. Największy i najwspanialszy rozkwit polskiego
odrodzenia to wiek XVI, określany mianem „złotego wieku” kultury i
piśmiennictwa. Są to czasy rządów dwóch ostatnich Jagiellonów - Zygmunta
I Starego (1506-1572) oraz Stefana Batorego (1576-1586), księcia siedmiogrockiego.
XVI w. to okres największych osiągnięć nauki, literatury i myśli
publicystycznej doby staropolskiej. To wtedy właśnie żyli i działali: Mikołaj
Kopernik (1473-1543), Andrzej Frycz-Modrzewski (1503-1572), Mikołaj
Rej (1505-1569), Jan Kochanowski (1530-1584), Mikołaj
Sęp-Sarzyński (ok. 1550-1581) i Szymon Szymonowic (1558-1629).
Jednoznaczne wskazanie dat granicznych „złotego wieku” polskiego odrodzenia
jest bardzo dyskusyjne. Przyjmuje się, że początek tego kresu przypada na rok
1543, koniec zaś na 1584. W 1543 r. miało miejsce kilka bardzo ważnych
wydarzeń: zmarli Mikołaj Kopernik i Klemens Janicki, drukiem ukazało się
dzieło Kopernika O obrotach sfer niebieskich, Krótka rozprawa między
trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem Reja oraz O karze za
mężobójstwo Frycza Modrzewskiego. Z kolei rok 1584 to data śmierci
Jana Kochanowskiego, najwybitniejszego polskiego twórcy renesansowego
|
|
schyłek
|
początek XVI w.
|
koniec XVI w. pierwsze sygnały baroku, rola
rozumu, nowe tendencje filozoficzne
|
XVI/XVII w. Przełom wieku XVI i XVII to zmierzch renesansu, jako
datę końcową tej epoki w Polsce wskazuje się rok 1620. Za ostatnie
wybitne dzieło polskiego odrodzenia uważa się wydany w 1614 r. zbiór Sielanek
Szymona Szymanowca
|