#
#
#
|
barok - opis epoki
NAZWA: Nazwa
epoki wywodzi się z architektury oraz sztuk plastycznych. Samo pojęcie
"barok" pochodzi prawdopodobnie z języka portugalskiego (barocco)
lub hiszpańskiego, gdzie słowo baruecco oznaczało w języku jubilerskim
perłę o nieregularnym kształcie. Tło historyczne epoki to przede wszystkim
wojny (z wojną trzydziestoletnią 1618-1648 na czele), powolne wyniszczanie
miast oraz szalejąca kontrreformacja, charakteryzująca się coraz większą
nietolerancją religijną. Barok w swoich gustach i kanonach estetycznych
przeciwstawiał się renesansowi, stąd często jeszcze dzisiaj pokutuje w polskiej
historii literatury XIX-wieczna ocena tego okresu jako „epoki upadku,
kryzysu sztuki, zdziczenia obyczajów”. Na tak negatywny odbiór baroku
złożyło się wiele faktów, między innymi niski stan wiedzy o literaturze
barokowej - wiele XVII-wiecznych utworów pozostało aż do XX wieku w rękopisach.
Barok jako epoka historyczno-literacka obejmuje zasadniczo wiek XVII, choć
korzeniami sięga końca XVI w., w niektórych zaś krajach trwa jeszcze w
pierwszej połowie XVIII wieku.
|
ETAP
|
EUROPA
|
POLSKA
|
|
wczesny barok
|
koniec XVI w., pierwsze dziesięciolecia XVII w.
tworzyli: Miguel Cervantes (autor Don Kichota), Lope de Vega
(dramatopisarz), William Szekspir;
powstały pomniki wczesnej architektury barokowej - kościół Il Gesu w Rzymie;
malował Caravaggio, rozwijała się włoska komedia dell'arte i opera
(Claudio Monteverdi), które zdobyły olbrzymią popularność;
tworzyli mistycy hiszpańscy - Teresa z Avila, Jan od Krzyża, których dzieła
miały wpływ na sztukę i literaturę dojrzałego baroku
|
1580-1620: Mikołaj Sęp Szarzyński napisał
Sonety, pojawiły się utwory z kręgu tzw. poezji światowych rozkoszy
autorstwa Hieronima Morsztyna i Szymona Zimorowica;
działania kontrreformacyjne: rozwój szkół jezuickich, powstały indeksy ksiąg
zakazanych
|
|
rozkwit baroku
|
XVII w. tworzyli znani artyści
barokowi:
malarze: Paul Rubens, Anton van Dyck, Diego Valazquez;
architekci: Giovanni Lorenzo Bernini, Frencesco Borromini;
dramaturdzy: Pedro Calderon, Pierre Corneille; Molier, Jean Racine;
filozofowie: Blaise Pascal;
w poezji zwraca uwagę twórczość: G. Marina, L. de Gongory; rozwijały
się charakterystyczne dla baroku prądy artystyczne - marinizm, konceptyzm,
gongoryzm;
w 1635 r. została założona Akademia Francuska (ważny ośrodek kulturalny,
miejsce kształtowania norm i gustów literackich)
|
1620-1680: tworzyli Jan Andrzej i Zbigniew
Morsztyn, Daniel Naborowski - przedstawiciele nurtu dworskiego i
Wacław Potocki - przedstawiciel nurtu sarmackiego;
1638 r. likwidacja ariańskiej Akademii Rakowskiej; 1658 r. ustawa o
przymusowej zmianie wiary (w ciągu 3 lat arianie mieli przyjąć katolicyzm lub
opuścić kraj)
|
|
schyłek baroku
tzw. późny barok
|
koniec XVII - poł. XVIII w.
stopniowo pojawiły się nowe tendencje
|
1680-1740: tzw. czasy saskie, kryzys
kultury, pojawiły się nowe tendencje, zwłaszcza rokoko
|
|
Czas trwania
|
ok. 150 lat
|
ok. 160 lat
|
|
|